Direiciones na cai
Cuando daquién te entruga cómo llegar a un sitiu — o cuando te pierdes y entrugues tu — precises un puñáu de verbos imperativos y d’alverbios de direición. Nesta lleición axuntamos lo esencial.
Imperativos básicos
N’euskera, l’imperativu afirmativu de los verbos de movimientu ye perdirectu:
| Forma | Verbu base | Sentíu |
|---|---|---|
| Jo | jo | golpia / empobina (jo ezkerrera = xira a manzorga) |
| Segi / Jarraitu | segitu / jarraitu | sigui, sigui alantre |
| Hartu | hartu | garra (hartu kale hau = garra esta cai) |
| Igo | igo | xubi |
| Jaitsi | jaitsi | baxa |
| Sartu | sartu | entra |
| Irten | irten | sal |
| Zeharkatu | zeharkatu | cruza |
| Iritsi / heldu | iritsi / heldu | llega (… arte = “hasta…”) |
Jo lliteralmente significa “golpiar”, pero úsase de mou metafóricu como “empobinase haza”: jo ezkerrera = “tira haza manzorga”.
Alverbios y referencies direicionales
| Euskera | Asturianu |
|---|---|
| ezkerra | la manzorga |
| eskuina | la mandrecha |
| aurrera | haza alantre |
| atzera | haza atrás |
| zuzen | recto, drecho |
| gora | haza riba |
| behera | haza baxo |
Fíxate: pa indicar direición haza úsase’l sufixu
-ra(que verás a fondu na lleición 03): ezkerre-ra (a manzorga), aurre-ra (haza alantre), atze-ra (haza atrás). Lo mesmo pa gora, behera.
Llugares de referencia típicos
| Euskera | Asturianu |
|---|---|
| semaforoa | semáforu |
| bidegurutzea | cruce, interseición |
| zebrabidea | pasu de cebra |
| biribilgunea / errotonda | rotonda |
| aldapa | pindia |
| eskailerak | escaleres |
| zubia | ponte |
| errepidea | carretera |
| kalea | cai |
Frases tipu
- Jo ezkerrera bidegurutzean. — Xira a manzorga nel cruce.
- Segi aurrera semaforora arte. — Sigui recto hasta’l semáforu.
- Zeharkatu zebrabidea. — Cruza’l pasu de cebra.
- Igo eskailerak eta sartu eraikinean. — Xubi les escaleres y entra nel edificiu.
- Jaitsi aldapa, eta gero jo eskuinera. — Baxa la pindia, y llueu xira a mandrecha.
- Egin atzera; gehiegi joan zara. — Vuelvi p’atrás; pasástite.
Pidir y dar indicaciones
— Barkatu, non dago udaletxea? — Perdona, ¿ónde ta’l conceyu?
— Segi aurrera semaforora arte. Han jo eskuinera eta zeharkatu plaza. Udaletxea elizaren ondoan dago. — Sigui recto hasta’l semáforu. Ellí xira a mandrecha y cruza la plaza. El conceyu ta al llau de la ilesia.
— Eta gertu dago? — ¿Y ta cerca?
— Bai, oso gertu. Bost minutu oinez. — Sí, percerca. Cinco minutos a pie.
Truco: munches indicaciones siguen un patrón fixu: imperativu (jo, segi, zeharkatu) + llugar con sufixu (ezkerrera, semaforora, zebrabidea). Si memorices el patrón, pues encadenar instrucciones llargues combinando pieces.
Ejercicios
¿Cómo diríes "xira a manzorga nel semáforu"?
"Zeharkatu" significa…
Sigui recto = aurrera.
Quies pidir indicaciones pa llegar al hospital. ¿Qué dices?