Direiciones na cai
Cuando daquién te pregunta cómo llegar a un sitiu — o cuando te pierdes y preguntes tu — necesites un puñáu de verbos imperativos y d’alverbios de direición. Nesta lleición axuntamos lo esencial.
Imperativos básicos
N’eusquera, l’imperativu afirmativu de los verbos de movimientu ye mui direutu:
| Forma | Verbo base | Sentido |
|---|---|---|
| Jo | jo | golpia / dirixe (jo ezkerrera = xira a la izquierda) |
| Segi / Jarraitu | segitu / jarraitu | sigue, continúa |
| Hartu | hartu | toma (hartu kale hau = toma esta cai) |
| Igo | igo | xube |
| Jaitsi | jaitsi | baxa |
| Sartu | sartu | entra |
| Irten | irten | sal |
| Zeharkatu | zeharkatu | crucia |
| Iritsi / heldu | iritsi / heldu | llega (… arte = “hasta…”) |
Jo lliteralmente significa “golpiar”, pero úsase metafóricamente como “dirixise hacia”: jo ezkerrera = “tira pa la izquierda”.
Alverbios y referencies direicionales
| Euskera | Asturianu |
|---|---|
| ezkerra | la izquierda |
| eskuina | la derecha |
| aurrera | hacia alantre |
| atzera | hacia atrás |
| zuzen | rectu, derechu |
| gora | hacia arriba |
| behera | hacia abaxo |
Fíxate: pa indicar direición hacia úsase’l sufixu
-ra(que vas ver a fondu na lleición 03): ezkerre-ra (a la izquierda), aurre-ra (hacia alantre), atze-ra (hacia atrás). Lo mesmo pa gora, behera.
Llugares de referencia típicos
| Euskera | Asturianu |
|---|---|
| semaforoa | semáforu |
| bidegurutzea | cruce, interseición |
| zebrabidea | pasu de cebra |
| biribilgunea / errotonda | rotonda |
| aldapa | cuesta |
| eskailerak | escaleres |
| zubia | ponte |
| errepidea | carretera |
| kalea | cai |
Frases tipu
- Jo ezkerrera bidegurutzean. — Xira a la izquierda nel cruce.
- Segi aurrera semaforora arte. — Sigue rectu hasta’l semáforu.
- Zeharkatu zebrabidea. — Crucia’l pasu de cebra.
- Igo eskailerak eta sartu eraikinean. — Xube les escaleres y entra nel edificiu.
- Jaitsi aldapa, eta gero jo eskuinera. — Baxa la cuesta, y depués xira a la derecha.
- Egin atzera; gehiegi joan zara. — Vuelvi atrás; pasasti.
Pidir y dar señes
— Barkatu, non dago udaletxea? — Perdona, ¿ú ta’l conceyu?
— Segi aurrera semaforora arte. Han jo eskuinera eta zeharkatu plaza. Udaletxea elizaren ondoan dago. — Sigue rectu hasta’l semáforu. Ellí xira a la derecha y crucia la plaza. El conceyu ta al llau de la ilesia.
— Eta gertu dago? — ¿Y ta cerca?
— Bai, oso gertu. Bost minutu oinez. — Sí, mui cerca. Cinco minutos a pie.
Trucu: munches señes siguen un patrón fixu: imperativu (jo, segi, zeharkatu) + llugar con sufixu (ezkerrera, semaforora, zebrabidea). Si memorices el patrón, puedes encadenar instrucciones llargues combinando pieces.
Ejercicios
¿Cómo diríes "xira a la izquierda nel semáforu"?
"Zeharkatu" significa…
Sigue rectu = aurrera.
Quies pidir señes pa llegar al hospital. ¿Qué dices?