Adreces en carrèr

Quan bèth un te demande com arribar a un lòc — o quan te pèrdes e demandes tu — as de besonh un bon punhat de vèrbs imperatius e d’advèrbis de direccion. En aguesta leccion amassam çò essenciau.

Imperatius basics

En basc, er imperatiu afirmatiu des vèrbs de movement ei fòrça dirècte:

Fòrma	Vèrb base	Significacion
Jo	jo	truque / dirigís (jo ezkerrera = vira a man esquèrra)
Segi / Jarraitu	segitu / jarraitu	seguís, contunhe
Hartu	hartu	pren (hartu kale hau = pren aguesta carrèra)
Igo	igo	puge
Jaitsi	jaitsi	baishe
Sartu	sartu	entre
Irten	irten	sortís
Zeharkatu	zeharkatu	trauèsse
Iritsi / heldu	iritsi / heldu	arribe (… arte = “enquià…”)

Jo literaument signifique “trucar”, mès s’emplegue metaforicament com “dirigir-se entà”: jo ezkerrera = “tòrce entà man esquèrra”.

Advèrbis e referéncies direccionaus

Basc	Aranés
ezkerra	era man esquèrra
eskuina	era man dreta
aurrera	entà dauant
atzera	entà darrèr
zuzen	dret, tot dret
gora	entà naut
behera	entà baish

Fixa-t’i: entà indicar direccion entà s’emplegue eth sufix -ra (que veiràs a hons ena leccion 03): ezkerre-ra (a man esquèrra), aurre-ra (entà dauant), atze-ra (entà darrèr). Eth madeish entà gora, behera.

Lòcs de referéncia tipics

Basc	Aranés
semaforoa	semafòr
bidegurutzea	crotzament, interseccion
zebrabidea	pas de peatons
biribilgunea / errotonda	redona
aldapa	pujada
eskailerak	escalèrs
zubia	pònt
errepidea	carretèra
kalea	carrèra

Frases tipe

• Jo ezkerrera bidegurutzean. — Vira a man esquèrra en crotzament.
• Segi aurrera semaforora arte. — Seguís tot dret enquiath semafòr.
• Zeharkatu zebrabidea. — Trauèsse eth pas de peatons.
• Igo eskailerak eta sartu eraikinean. — Puge es escalèrs e entre en edifici.
• Jaitsi aldapa, eta gero jo eskuinera. — Baishe era pujada, e dempús vire a man dreta.
• Egin atzera; gehiegi joan zara. — Torne entà darrèr; t’as passat.

Demanar e dar indicacions

— Barkatu, non dago udaletxea? — Perdona, a on ei era casa dera vila?

— Segi aurrera semaforora arte. Han jo eskuinera eta zeharkatu plaza. Udaletxea elizaren ondoan dago. — Seguís tot dret enquiath semafòr. Alà vire a man dreta e trauèsse era plaça. Era casa dera vila ei ath costat dera glèisa.

— Eta gertu dago? — E ei apròp?

— Bai, oso gertu. Bost minutu oinez. — Òc, fòrça apròp. Cinc minuts a pè.

Conselh: fòrça indicacions seguissen un patron fixe: imperatiu (jo, segi, zeharkatu) + lòc damb sufix (ezkerrera, semaforora, zebrabidea). Se memorizes eth patron, pòdes encadenar instruccions longues en tot combinar pèces.