Direccions en carrèr

Quan quauquarrés te pregunte cossí arribar a un lòc — o quan te pèrdes e preguntes tu — as besonh d’un punhat de vèrbs imperatius e d’advèrbis de direccion. En aguesta leçon amassam çò essenciau.

Imperatius basics

En euskera, er imperatiu afirmatiu des vèrbs de moviment ei plan dirècte:

Forma	Vèrb base	Sens
Jo	jo	còp / dirigís (jo ezkerrera = vira a man esquèrra)
Segi / Jarraitu	segitu / jarraitu	contunha, perseguís
Hartu	hartu	pren (hartu kale hau = pren aguest carrèr)
Igo	igo	puja
Jaitsi	jaitsi	baisha
Sartu	sartu	entra
Irten	irten	gessi
Zeharkatu	zeharkatu	trauèssa
Iritsi / heldu	iritsi / heldu	arribe (… arte = “enquia…”)

Jo literaument vò díder “copejar”, mès s’emplègue de manèra metaforica coma “se dirigir cap a”: jo ezkerrera = “tira cap a man esquèrra”.

Advèrbis e referéncies direccionaus

Euskera	Aranés
ezkerra	era esquèrra
eskuina	era dreta
aurrera	cap endavant
atzera	cap endarrèr
zuzen	dret, recte
gora	cap amont
behera	cap aval

Hè atencion: entà indicar direccion cap a s’emplègue eth sufix -ra (que veiràs a hons ena leçon 03): ezkerre-ra (a man esquèrra), aurre-ra (cap endavant), atze-ra (cap endarrèr). Çò madeish entà gora, behera.

Lòcs de referéncia tipics

Euskera	Aranés
semaforoa	semafòr
bidegurutzea	crotzament, interseccion
zebrabidea	pas de zèbra
biribilgunea / errotonda	rotonda
aldapa	còsta
eskailerak	escalèrs
zubia	pont
errepidea	carretèra
kalea	carrèr

Frases tipe

• Jo ezkerrera bidegurutzean. — Vira a man esquèrra ath crotzament.
• Segi aurrera semaforora arte. — Contunha tot dret enquiath semafòr.
• Zeharkatu zebrabidea. — Trauèssa eth pas de zèbra.
• Igo eskailerak eta sartu eraikinean. — Puja las escalèrs e entra en bastiment.
• Jaitsi aldapa, eta gero jo eskuinera. — Baisha era còsta, e dempús vira a man dreta.
• Egin atzera; gehiegi joan zara. — Torna en arrèr; t’as passat.

Demanar e dar indicacions

— Barkatu, non dago udaletxea? — Desencusa, a on ei era casa dera vila?

— Segi aurrera semaforora arte. Han jo eskuinera eta zeharkatu plaza. Udaletxea elizaren ondoan dago. — Contunha tot dret enquiath semafòr. Aquiu vira a man dreta e trauèssa era plaça. Era casa dera vila ei ath costat dera glèisa.

— Eta gertu dago? — E ei a costat?

— Bai, oso gertu. Bost minutu oinez. — Òc, fòrça a costat. Cinc minutes a pè.

Truc: fòrça indicacions seguissen un patron fixe: imperatiu (jo, segi, zeharkatu) + lòc damb sufix (ezkerrera, semaforora, zebrabidea). Se memorizes eth patron, pòs encadenar instruccions longues en combinant pèces.