Transportes (oinez, autobusez, trenez…)

Para pechar a unidade fáltanos unha peza: como te moves. En galego usamos “en + transporte” (“en coche”, “en autobús”). En éuscaro úsase o sufixo -z (caso instrumental), que se engade ao medio de transporte e, sorprendentemente, tamén á palabra para “pé”.

A pregunta

Pregunta	Galego
Nola zoaz?	Como vas?
Zerez zoaz?	Con que (medio) vas?
Nola doa Iruñera?	Como vai a Pamplona?

As dúas formas (Nola e Zerez) son válidas e frecuentes. Nola é máis xeral; zerez implica directamente “con que medio”.

Os medios de transporte

Medio	Forma con -z	Galego
oin (pé)	oinez	a pé
kotxe / auto	kotxez / autoz	en coche
autobus	autobusez	en autobús
tren	trenez	en tren
metro	metroz	en metro
taxi	taxiz	en taxi
bizikleta	bizikletaz	en bicicleta
motor	motorrez	en moto
hegazkin	hegazkinez	en avión
itsasontzi	itsasontziz	en barco
furgoneta	furgonetaz	en furgoneta
zaldi (cabalo)	zaldiz	a cabalo

O sufixo é -z tras vogal e -ez tras consoante (autobus → autobusez). Na práctica, case todos os nomes de transporte rematan en vogal, así que a fórmula básica é: medio + z.

Exemplos completos

• Oinez noa lanera. — Vou a pé ao traballo.
• Iruñera trenez goaz. — Imos a Pamplona en tren.
• Bilbora hegazkinez doaz. — Van a Bilbo en avión.
• Eskolara bizikletaz dator alaba. — A filla vén á escola en bicicleta.
• Mendira oinez igotzen gara. — Subimos a pé ao monte.

Combinando NONDIK + NORA + NOLA

Unha frase típica de viaxe adoita ter tres pezas: de onde + a onde + como.

• Iruñetik Donostiara autobusez doa. — Vai de Pamplona a Donostia en autobús.
• Bilbotik Madrilera trenez gatoz. — Vimos de Bilbo a Madrid en tren.
• Etxetik euskaltegira oinez noa. — Vou da casa ao euskaltegi a pé.

Mini-conversa

— Aupa! Bihar Bilbora noa. — Ola! Mañá vou a Bilbo.

— Eta nola zoaz? — E como vas?

— Trenez. Oso erosoa da. — En tren. É moi cómodo.

— Ni autoz noa beti, baina garestia da gasolina. — Eu vou sempre en coche, pero a gasolina é cara.

Sobre “oinez”

A primeira vista oinez parece un caso aparte (“con pé”), pero en realidade é exactamente o mesmo patrón que o resto: oin (pé) + ez (sufixo instrumental). O éuscaro trata “ir a pé” como calquera outro modo de transporte: usando o medio que te leva.

Repaso final do bloque NORA / NONDIK / NOLA

Pregunta	Sufixo	Pregunta-tipo	Resposta-tipo
Nora?	-ra	A onde?	Bilbora noa.
Nondik?	-tik	De onde?	Bilbotik nator.
Nola? / Zerez?	-z	Como? / Con que?	Trenez noa.

Truco: os tres sufixos xuntos forman case calquera frase de viaxe. Por exemplo: Bilbotik Donostiara autobusez goaz, lagun bat bisitatzera. — “Imos de Bilbo a Donostia en autobús, a visitar a un amigo.” Se dominas estes tres sufixos + as formas sintéticas de joan e etorri, podes falar de calquera desprazamento do teu día a día.