Eguraldia — eth temps e era prevision
En un país a on pòt hèr solei, plòir e tornar a gessir eth solei ena madeisha maitiada, parlar deth temps ei espòrt nacionau. E a prèmi doble: eth vocabulari der eguraldia ei ETH terrenh perfecte entà practicar eth futur que acabes d’apréner, perque era prevision se ditz tostemp en geroaldia.
Eth vocabulari basic
| Castelhan | Basc |
|---|---|
| Eth temps | eguraldia |
| Eth solei | eguzkia |
| Era ploja | euria |
| Era nhèu | elurra |
| Eth vent | haizea |
| Era broma | lainoa |
| Es nivols | hodeiak |
| Eth raivat | zaparrada |
| Era temperatura | tenperatura |
| Es gradus | graduak |
| Era prevision | iragarpena |
Es tres construccions que ac mòven tot
| Moment | Construccion | Exemple |
|---|---|---|
| Ara madeish | fenomèn + ari du | Euria ari du. — Plòu. |
| En generau / aué | fenomèn + egiten du | Hotz handia egiten du. — Hè fòrça heired. |
| Prevision (futur) | fenomèn + egingo du | Bihar euria egingo du. — Deman plourà. |
Autes pèces damb eth sòn pròpri vèrb:
Eguzkia atera da / aterako da. — A gessit / gesserà eth solei.
Haizea dabil. — Hè vent (eth vent “camie”).
Hodeitsu / eguzkitsu dago. — Ei anivolat / assolelhat.
Fixa-t’i: eth temps en basc “hè” causes damb egin e auxiliar du (sense subjècte visible): euria egingo du, bero handia egiten du. Ei un calc deth castelhan «hace calor» — sonque qu’era ploja tanben se «hè».
Com se demande
Zer eguraldi egiten du zure herrian? — Quin temps hè en tòn pòble?
Zer dio iragarpenak biharko? — Qué ditz era prevision entà deman?
Zenbat gradu daude kanpoan? — Quanti gradus i a dehòra?
Ua prevision de vertat (coma ena tele)
«Gaur, goizean lainoa izango dugu kostaldean, baina eguerdirako eguzkia aterako da. Arratsaldean hodeiak iritsiko dira mendebaldetik eta gauean euria egingo du, batez ere Bizkaian. Tenperaturak behera egingo du: 22 gradutik 16ra. Bihar, haizea ibiliko da eta zaparradak izango ditugu han-hemenka.»
(Broma pera maitiada ena còsta, solei ath meddia, nivols per oèst, ploja de net, baishada de temperatura, deman vent e raivats isoladi — eth classic menú atlantic. 😄)
Dialòg: eth plan depen deth cèu
— Bihar mendira joango gara?
— Ez dakit… zer dio iragarpenak?
— Goizean eguzkitsu, baina arratsaldean euria egingo du.
— Orduan goiz aterako gara. Zaparrada harrapatzen bagaitu, hurrengoan ez naiz zurekin inora joango! 😄
Ejercicios
"Euria ari du" signifique…
Era prevision ditz: "Bihar eguzkia aterako da". Qué t'espere deman?
Com demandes era temperatura?
Deman plourà = bihar euria du.
Hè fòrça heired = hotz handia du.