Dni tygodnia i czynności

Zanim porozmawiamy o planach i kalendarzu, powtórzymy dni tygodnia i nauczymy się kojarzyć je z codziennymi czynnościami.

Siedem dni

Baskijski	Polski	Wskazówka
astelehena	poniedziałek	aste + lehen = “pierwszy dzień tygodnia”
asteartea	wtorek	aste + arte = “w środku tygodnia”
asteazkena	środa	aste + azken = “ostatni dzień tygodnia roboczego” (hist.)
osteguna	czwartek	egun = dzień
ostirala	piątek	dzieli rdzeń ortzi/osti- (niebo) z osteguna
larunbata	sobota	larun + bata
igandea	niedziela	historyczny dzień świąteczny

Wskazówka pamięciowa: słowo aste (tydzień) pojawia się na początku dni roboczych. Astelehen-, astear-, asteazken- niemal odliczają na głos początek, środek i koniec tygodnia.

Powiedzieć “w poniedziałek” — przyrostek -(e)an

Aby umiejscowić wydarzenie w czasie, do dnia dodajemy -(e)an:

Dzień	”W + dzień”
astelehena	astelehenean
asteartea	asteartean
asteazkena	asteazkenean
osteguna	ostegunean
ostirala	ostiralean
larunbata	larunbatean
igandea	igandean

• Astelehenean lan egiten dut. — Pracuję w poniedziałek.
• Larunbatean afaltzera joango gara. — W sobotę pójdziemy na kolację.

Powiedzieć “w każdy X” — przyrostek -ero

Dla regularnej częstotliwości:

• astelehenero — w każdy poniedziałek
• larunbatero — w każdą sobotę
• egunero — codziennie
• astero — co tydzień
• astebururo — w każdy weekend

Dzień + czynność: przykłady

Baskijski	Polski
Astelehenean kiroldegira noa.	W poniedziałek idę na siłownię.
Asteartean euskara klasea dut.	We wtorek mam zajęcia z euskery.
Ostiralean parranda egiten dugu.	W piątek wychodzimy się bawić.
Larunbatean familiaren etxera joango naiz.	W sobotę pojadę do domu rodziny.
Igandean lasai gelditzen naiz etxean.	W niedzielę spokojnie zostaję w domu.

Asteburua — weekend

Asteburua (weekend) to bardzo przydatne słowo:

• Asteburuan zer egingo duzu? — Co będziesz robić w weekend?
• Asteburu honetan mendira joango naiz. — W ten weekend pójdę w góry.
• Asteburu pasa egitea gustatzen zait. — Lubię wyjeżdżać na weekendowe wypady.

Notatka kulturowa: obok igandea często zobaczysz jaieguna (dzień świąteczny): zwrot igandeak eta jaiegunak jest typowy w rozkładach autobusów, sklepów i na tablicach ogłoszeń urzędów.