Spotkania i zobowiązania (hitzorduak)

Kalendarz pełen jest spotkań i zobowiązań. Ta lekcja nauczy Cię, jak o nich mówić: jak umówić się na spotkanie, spotkać się z kimś, powiedzieć, czy jesteś wolny/a.

Kluczowe słownictwo

Euskera	Polski
hitzordua	umówione spotkanie, wizyta (umówiona na konkretną godzinę)
bilera	spotkanie, zebranie
errebisioa	kontrola (lekarska, dentystyczna)
medikua	lekarz
dentista	dentysta
kontsulta	konsultacja, wizyta

Mieć spotkanie lub zebranie

Aby powiedzieć „mam X”, używa się czasownika ukan (dut, du, dugu, ...):

Bilera dut. — Mam spotkanie.
Hitzordua dut medikuarekin. — Mam wizytę u lekarza.
Errebisioa du semearekin. — Ma kontrolę z synem.

Jeśli chcesz podać godzinę, po prostu dodajesz ją na początku lub na końcu: Bostetan bilera dut / Bilera dut bostetan.

Umawianie się z kimś — `geratu` + `-ekin`

Geratu oznacza „zostać, umówić się”, a w połączeniu z socjativem -ekin (z):

Wzór	Przykład	Polski
X-ekin geratu naiz	Egoitzekin geratu naiz	Umówiłem/am się z Egoitzem
X-ekin geratuko naiz	Egoitzekin geratuko naiz	Umówię się z Egoitzem

Sufiks -ekin dołącza się do imienia. Jeśli imię kończy się na spółgłoskę, dodajemy -ekin: Mikel + ekin = Mikelekin, Maialenekin. Jeśli kończy się na samogłoskę, dodajemy -rekin: Garazirekin, Anerekin.

Ustalanie godziny

Typowe zwroty do ustalania szczegółów:

Zer ordutan geratuko gara? — O której godzinie się spotykamy?
Bostetan ondo? — O piątej pasuje?
Sei eta erdietan geratuko gara. — Spotkamy się o szóstej trzydzieści.
Bederatziak aldera. — Około dziewiątej.
Hamabietan. — O dwunastej.

Aldera = „około”. Bardzo przydatne, gdy nie chcesz podawać dokładnej godziny.

Akceptowanie i odmawianie

Tak	Nie / wymówka
Bai, ondo!	Ezin dut, beste plan bat dut.
Ados!	Ezin dut, lanpetuta nago.
Ederki!	Ezin dut, beste afari bat dudalako.
Konforme!	Beste egun batean, mesedez.

Być wolnym / zajętym

Libre nago. — Jestem wolny/a.
Ordu hori libre dut. — Mam tę godzinę wolną.
Lanpetuta nago. — Jestem zajęty/a.
Gauza asko egin behar ditut. — Mam dużo rzeczy do zrobienia.

Mini-dialog

— Aizu, kafe bat hartuko dugu bihar?

— Bai, oso ondo. Zer ordutan geratuko gara?

— Bostak aldera ondo?

— Ezin dut bostetan, dentista dut. Sei eta erdietan?

— Ederki, sei eta erdietan tabernan.

Podawanie wymówek z `-elako`

Kiedy czegoś odmawiasz, naturalne jest podanie powodu za pomocą sufiksu -elako (ponieważ):

Ezin dut, lan egin behar dudalako. — Nie mogę, ponieważ muszę pracować.
Ezin dut, gaixorik nagoelako. — Nie mogę, ponieważ jestem chory/a.
Ezin dut, amarekin egon behar dudalako. — Nie mogę, ponieważ muszę być z mamą.

Wskazówka kulturowa: w euskaltegi (szkołach języka baskijskiego) i w formalnych sytuacjach słowo hitzordua jest zarezerwowane dla konkretnych, umówionych wizyt (u lekarza, fryzjera). Wśród przyjaciół bardziej naturalne jest użycie geratu + -ekin, bez słowa hitzordua, chyba że chcesz podkreślić, że jest to coś formalnego.