Spotkania i zobowiązania (hitzorduak)

Żywy kalendarz jest pełen spotkań i zobowiązań. Ta lekcja uczy cię, jak o nich mówić: mieć spotkanie, umówić się z kimś, powiedzieć, czy jesteś wolny.

Kluczowe słownictwo

Euskera	Polski
hitzordua	spotkanie (uzgodniona z kimś godzina)
bilera	zebranie
errebisioa	badanie kontrolne (lekarskie, dentystyczne)
medikua	lekarz
dentista	dentysta
kontsulta	konsultacja

Mieć spotkanie lub zebranie

Do “mam X” używa się czasownika ukan (dut, du, dugu, ...):

Bilera dut. — Mam zebranie.
Hitzordua dut medikuarekin. — Mam spotkanie z lekarzem.
Errebisioa du semearekin. — Ma badanie kontrolne ze swoim synem.

Jeśli chcesz podać godzinę, po prostu dodajesz ją na początku lub na końcu: Bostetan bilera dut / Bilera dut bostetan.

Umówić się z kimś — `geratu` + `-ekin`

Geratu znaczy “umówić się”, a w połączeniu z socjatywem -ekin (z):

Wzór	Przykład	Polski
X-ekin geratu naiz	Egoitzekin geratu naiz	Umówiłem się z Egoitzem
X-ekin geratuko naiz	Egoitzekin geratuko naiz	Umówię się z Egoitzem

Sufiks -ekin dołącza się do imienia. Jeśli kończy się na spółgłoskę, dodaje się -ekin: Mikel + ekin = Mikelekin, Maialenekin. Jeśli kończy się na samogłoskę, dodaje się -rekin: Garazirekin, Anerekin.

Ustalanie godziny

Typowe zwroty do uściślenia:

Zer ordutan geratuko gara? — O której się umawiamy?
Bostetan ondo? — O piątej dobrze?
Sei eta erdietan geratuko gara. — Umówimy się o wpół do siódmej.
Bederatziak aldera. — Około dziewiątej.
Hamabietan. — O dwunastej.

Aldera = “około”, “mniej więcej o”. Bardzo przydatne, gdy nie chcesz zobowiązywać się do dokładnej godziny.

Akceptowanie i odrzucanie

Tak	Nie / wymówka
Bai, ondo!	Ezin dut, beste plan bat dut.
Ados!	Ezin dut, lanpetuta nago.
Ederki!	Ezin dut, beste afari bat dudalako.
Konforme!	Beste egun batean, mesedez.

Być wolnym / zajętym

Libre nago. — Jestem wolny.
Ordu hori libre dut. — Mam tę godzinę wolną.
Lanpetuta nago. — Jestem zajęty/a.
Gauza asko egin behar ditut. — Mam wiele rzeczy do zrobienia.

Mini-dialog

— Aizu, kafe bat hartuko dugu bihar?

— Bai, oso ondo. Zer ordutan geratuko gara?

— Bostak aldera ondo?

— Ezin dut bostetan, dentista dut. Sei eta erdietan?

— Ederki, sei eta erdietan tabernan.

Podawanie wymówek z `-elako`

Kiedy coś odrzucasz, naturalne jest podanie powodu za pomocą sufiksu -elako (ponieważ):

Ezin dut, lan egin behar dudalako. — Nie mogę, ponieważ muszę pracować.
Ezin dut, gaixorik nagoelako. — Nie mogę, ponieważ jestem chory.
Ezin dut, amarekin egon behar dudalako. — Nie mogę, ponieważ muszę być z mamą.

Uwaga kulturowa: w euskaltegi i w sytuacjach formalnych słowo hitzordua rezerwuje się dla konkretnych spotkań (lekarz, fryzjer). Wśród przyjaciół bardziej naturalne jest używanie geratu + -ekin, bez słowa hitzordua, chyba że chcesz podkreślić, że chodzi o coś formalnego.