Kiedy? (noiz, bihar, etzi…)

Aby mówić o planach, trzeba opanować wskaźniki czasu. Tutaj znajdziesz te z osi przeszłość-teraźniejszość-przyszłość oraz najczęściej używane do najbliższej przyszłości.

Podstawowa oś

Baskijski	Polski
atzo	wczoraj
gaur	dziś
bihar	jutro
etzi	pojutrze
etziluma / etzidamu	”popojutrze” (rzadko używane)

Trzy krótkie słowa (atzo, gaur, bihar) i etzi — z tym poradzisz sobie w niemal każdej codziennej rozmowie o datach.

Datorren (nadchodzący)

Aby mówić o “przyszłym tygodniu”, “przyszłym miesiącu”, używa się datorren + rzeczownik:

Baskijski	Polski
datorren astean	w przyszłym tygodniu
datorren astelehenean	w przyszły poniedziałek
datorren hilean	w przyszłym miesiącu
datorren urtean	w przyszłym roku

Datorren oznacza “nadchodzący” (jest to forma względna czasownika etorri, przychodzić). Najważniejsze jest, by nauczyć się tego jako jednego bloku.

”Ten/ta” — hau / honetan

Dla “ten tydzień”, “ten weekend”:

• aste honetan — w tym tygodniu
• asteburu honetan — w ten weekend
• hilabete honetan — w tym miesiącu

Inne kluczowe wskaźniki

Baskijski	Polski
orain	teraz
gero	później, potem
lehen	wcześniej
gaur goizean	dziś rano
gaur arratsaldean	dziś po południu
gaur gauean	dziś wieczorem
bihar goizean	jutro rano

Goiza = poranek (pora dnia). Bihar = jutro (następny dzień). To dwa różne słowa, nie myl ich!

Zadawanie pytań o czas

• Noiz? — Kiedy?
• Noiz etorriko zara? — Kiedy przyjdziesz?
• Noiz egingo dugu afaria? — Kiedy zrobimy kolację?

Przykłady w kontekście

• Bihar mendira joango naiz. — Jutro pójdę w góry.
• Etzi euskara klasea dut. — Pojutrze mam lekcję baskijskiego.
• Datorren astean lan asko izango dut. — W przyszłym tygodniu będę mieć dużo pracy.
• Asteburu honetan ez dut planik. — W ten weekend nie mam planów.

Notatka kulturowa: w baskijskim “poranek” jako pora dnia to goiza, a “jutro” jako następny dzień to bihar. Wyrażenie bihar goizean (“jutro rano”) łączy oba. W pierwszych rozmowach bardzo często myli się ten niuans, dlatego warto utrwalić go od samego początku.