Kiedy? (noiz, bihar, etzi…)

Aby rozmawiać o planach, trzeba opanować określenia czasu. Oto te dotyczące osi przeszłość-teraźniejszość-przyszłość oraz te najczęściej używane do mówienia o bliskiej przyszłości.

Podstawowa oś czasu

Euskera	Polski
atzo	wczoraj
gaur	dzisiaj
bihar	jutro
etzi	pojutrze
etziluma / etzidamu	”popojutrze” (rzadko używane)

Trzy krótkie słowa (atzo, gaur, bihar) i etzi — dzięki nim poradzisz sobie w niemal każdej codziennej rozmowie o datach.

Datorren (nadchodzący)

Aby powiedzieć “w przyszłym tygodniu”, “w przyszłym miesiącu”, używa się datorren + rzeczownik:

Euskera	Polski
datorren astean	w przyszłym tygodniu
datorren astelehenean	w przyszły poniedziałek
datorren hilean	w przyszłym miesiącu
datorren urtean	w przyszłym roku

Datorren znaczy “który przychodzi/nadchodzi” (to forma względna czasownika etorri, przychodzić). Ważne jest, aby nauczyć się tego jako całości.

”Ten/ta” — hau / honetan

Dla “w tym tygodniu”, “w ten weekend”:

• aste honetan — w tym tygodniu
• asteburu honetan — w ten weekend
• hilabete honetan — w tym miesiącu

Inne kluczowe określenia czasu

Euskera	Polski
orain	teraz
gero	potem, później
lehen	wcześniej, przedtem
gaur goizean	dziś rano
gaur arratsaldean	dziś po południu
gaur gauean	dziś wieczorem
bihar goizean	jutro rano

Goiza = rano (część dnia). Bihar = jutro (następny dzień). To dwa różne słowa, nie myl ich!

Zadawanie pytań o czas

• Noiz? — Kiedy?
• Noiz etorriko zara? — Kiedy przyjdziesz?
• Noiz egingo dugu afaria? — Kiedy zrobimy kolację?

Przykłady w kontekście

• Bihar mendira joango naiz. — Jutro pójdę w góry.
• Etzi euskara klasea dut. — Pojutrze mam lekcję baskijskiego.
• Datorren astean lan asko izango dut. — W przyszłym tygodniu będę mieć dużo pracy.
• Asteburu honetan ez dut planik. — W ten weekend nie mam planów.

Wskazówka kulturowa: w języku baskijskim “rano” jako pora dnia to goiza, a “jutro” jako następny dzień to bihar. Wyrażenie bihar goizean (“jutro rano”) łączy oba te słowa. W pierwszych rozmowach bardzo często myli się ten niuans, więc warto go sobie utrwalić od samego początku.