Ilości i miary (neurriak)

Umiejętność proszenia o konkretne ilości to różnica między “jednym jabłkiem” a “kilogramem jabłek”. Wzorzec w języku baskijskim jest bardzo regularny i zawsze taki sam.

Podstawowy wzorzec

ILOŚĆ + PRODUKT (bez rodzajnika)

Euskera	Polski
kilo bat sagar	kilogram jabłek
bi kilo tomate	dwa kilogramy pomidorów
kilo erdi piper	pół kilo papryki
200 g txorizo	200 gramów chorizo
litro bat ur	litr wody
litro erdi esne	pół litra mleka
dozena bat arrautza	tuzin jaj
pakete bat makarroi	paczka makaronu
botila bat ardo	butelka wina
lata bat tomate	puszka pomidorów

Uwaga: produkt stoi bez rodzajnika (sagar, nie sagarra). To różni się od języka polskiego i przychodzi z praktyką.

Liczba przed, produkt po

Kolejność jest istotna:

• Bi kilo sagar — dwa kilogramy jabłek (POPRAWNIE)
• Sagar bi kilo — tak się nie mówi

Ilości przybliżone

Euskera	Polski
gehiago	więcej
gutxiago	mniej
pixka bat	trochę
asko	dużo
gutxi	mało
nahikoa	wystarczająco

Typowe przykłady w warzywniaku:

• Gehiago, mesedez. — Trochę więcej, proszę.
• Hori da, nahikoa da. — Właśnie tak, już wystarczy.
• Gutxiago, mesedez. — Mniej, proszę.

Zwroty wzorcowe

• Eman kilo bat sagar eta dozena bat arrautza, mesedez. — Poproszę kilogram jabłek i tuzin jaj.
• Litro bat esne hartuko dut. — Wezmę litr mleka.
• Bi botila ur, mesedez. — Dwie butelki wody, proszę.

Notatka kulturowa: na targach (azoka) i tradycyjnych placach wciąż wszystko waży się “na oko”: prosisz o kilo bat sagar, a sprzedawca dokłada, aż osiągnie dokładną wagę. Często słychać pixka bat gehiago, mesedez, gdy wskazówka wagi się podnosi.